W dniu wspomnienia liturgicznego św. Józefa Sebastiana Pelczara (19 stycznia) warto pogłębić wiedzę o tej wyjątkowej postaci Kościoła polskiego. Był nie tylko biskupem, ale także wybitnym naukowcem, społecznikiem, założycielem zgromadzenia zakonnego i gorliwym czcicielem Najświętszego Serca Jezusowego. Jego życie to przykład heroicznej wiary, miłosierdzia i całkowitego oddania Bogu w trudnych czasach zaborów i odradzającej się Polski.
Józef Sebastian Pelczar urodził się 17 stycznia 1842 roku w Korczynie koło Krosna, w zamożnej rodzinie rolniczej Wojciecha i Marianny z domu Mięsowicz. Był trzecim z czworga dzieci. Dom rodzinny przesiąknięty był głęboką wiarą – matka przed jego narodzinami pielgrzymowała do Leżajska, oddając dziecko Matce Bożej. Ojciec był pracowitym gospodarzem, matka – miłośniczką poezji i muzyki. Od najmłodszych lat Józef wyróżniał się pilnością i pobożnością. Już jako dziecko zapisał w dzienniku: „Ideały ziemskie bledną. Widzę ideał życia w ofierze, a ideał ofiary w kapłaństwie”.
Edukację rozpoczął w szkole parafialnej w Korczynie (1848), potem kontynuował w Rzeszowie. W 1860 roku zdał maturę i wstąpił do seminarium duchownego w Przemyślu. Jako kleryk był aktywny apostolsko – należał do Towarzystwa św. Wincentego à Paulo i organizacji oświatowej. 17 lipca 1864 roku przyjął święcenia kapłańskie.
Pierwsze lata kapłaństwa spędził jako wikariusz w Samborze i Ustrzykach Dolnych. W latach 1866–1868 studiował w Rzymie, uzyskując doktoraty z teologii i prawa kanonicznego. Tam pogłębił życie duchowe, zwiedzając katakumby i groby męczenników. Spotkanie z papieżem Piusem IX wywarło na nim ogromne wrażenie.
Po powrocie do Polski wykładał w seminarium przemyskim teologię pastoralną i prawo kanoniczne. W latach 1877–1899 był profesorem, a potem rektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Był cenionym pedagogiem – jego wykłady „ożywiały teorię i wchodziły do dusz słuchaczy”. Opublikował liczne dzieła teologiczne, historyczne i ascetyczne, m.in. fundamentalne „Życie duchowe, czyli doskonałość chrześcijańska” (wydane osiem razy, służące pokoleniom kapłanów i wiernych).
Zaangażowany społecznie: zakładał biblioteki, czytelnie, szkoły dla służących, prowadził darmowe wykłady. W 1891 roku powołał Bractwo Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, opiekujące się ubogimi, sierotami i bezrobotnymi.
Największym dziełem było założenie 15 kwietnia 1894 roku w Krakowie, wspólnie z bł. Klarą Ludwiką Szczęsną, Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego (sercanek). Celem było szerzenie kultu Serca Bożego przez służbę chorym, ubogim i młodzieży.
W 1899 roku został biskupem pomocniczym, a w 1900 – ordynariuszem diecezji przemyskiej (konsekracja 1901). Jako biskup wizytował wszystkie parafie, reformował seminarium, wspierał zakony, budował nowe kościoły (ok. 57 parafii), odnawiał świątynie, zakładał ochronki, kuchnie dla ubogich i szkoły. Był patriotą – protestował przeciwko oddaniu Chełmszczyzny, wspierał odrodzenie Polski. Dewiza: „Wszystko dla Najświętszego Serca Jezusowego przez Niepokalane Ręce Najświętszej Maryi Panny”.
Zmarł w opinii świętości 28 marca 1924 roku w Przemyślu na zapalenie płuc. Początkowo pochowany w kościele Serca Jezusowego, w 1991 roku relikwie przeniesiono do katedry przemyskiej.
Świętość św. Józefa Sebastiana Pelczara została uznana przez Kościół na podstawie heroiczności cnót oraz cudów. Proces beatyfikacyjny rozpoczął się w 1954 roku, a formalnie w 1983. W 1989 roku ogłoszono dekret o heroiczności cnót.
Do beatyfikacji (2 czerwca 1991, Rzeszów, Jan Paweł II) uznano cud uzdrowienia. Do kanonizacji (18 maja 2003, Rzym, Jan Paweł II) – cudowne uzdrowienie 17-letniej Justyny z Korczyny po ciężkim wypadku samochodowym w 2000 roku (lekarze nie dawali szans, poprawa nastąpiła nagle, niewytłumaczalnie medycznie).
Św. Józef Sebastian Pelczar uczy nas, że świętość to codzienna wierność Bogu, modlitwa i służba bliźnim. W czasach kryzysu wiary jest wzorem zaufania Sercu Jezusowemu i Maryi.
Fot.: Józef Sebastian Pelczar, Wikipedia
