7 stycznia obchodzimy wspomnienie św. Rajmunda z Penyafort (po hiszpańsku: Raymond of Peñafort), jednego z najwybitniejszych świętych XIII wieku. Był on nie tylko genialnym prawnikiem i teologiem, ale także gorliwym spowiednikiem, misjonarzem i organizatorem życia kościelnego. Jego życie pokazuje, jak wiedza intelektualna może służyć Bożej sprawie, a wiara – przemieniać świat.
Św. Rajmund urodził się około 1175 roku w zamku Penyafort (hiszp. Peñafort), niedaleko Villafranca del Penedès – małego miasteczka w Katalonii, regionie północno-wschodniej Hiszpanii. Pochodził z szlacheckiej rodziny związanej z dworem aragońskim (Aragonia to historyczne królestwo w Hiszpanii, obejmujące m.in. dzisiejszą Katalonię i Aragonię). Od młodości wykazywał niezwykłe zdolności intelektualne. Jako nastolatek studiował w Barcelonie, a później w Bolonii we Włoszech – jednym z najstarszych uniwersytetów w Europie, słynącym z prawa. Tam zdobył doktorat z prawa cywilnego (prawo regulujące sprawy świeckie, jak umowy czy własność) i kanonicznego (prawo kanoniczne to zbiór norm prawnych Kościoła katolickiego, regulujących m.in. sakramenty, małżeństwa czy strukturę hierarchii kościelnej).
Po powrocie do Hiszpanii w 1219 roku został kanonikiem (kanonik to duchowny należący do kapituły katedralnej, czyli grupy księży zarządzających katedrą) w diecezji barcelońskiej i wikariuszem generalnym (osoba zastępująca biskupa w zarządzaniu diecezją). Wykładał też filozofię i prawo, stając się szanowanym nauczycielem. Jego wiedza była tak głęboka, że już w wieku 20 lat prowadził wykłady!
W 1222 roku, mając 47 lat, Rajmund przeżył duchowe nawrócenie. Zainspirowany św. Dominikiem (założycielem Zakonu Kaznodziejskiego, znanego jako dominikanie – zakon skupiony na głoszeniu Ewangelii i studiowaniu teologii), wstąpił do tego nowo powstałego zakonu w Barcelonie. Dominikanie (od łac. Ordo Praedicatorum, czyli Zakon Kaznodziejski) to zakon mendykancki (mendykanci to zakonnicy żyjący z jałmużny, bez stałego majątku), założony w 1216 roku, by walczyć z herezjami przez kaznodziejstwo i edukację.
Jako dominikanin, Rajmund połączył swoją wiedzę prawniczą z duszpasterstwem. Szybko został mistrzem generalnym zakonu (przełożonym całego zakonu) w 1238 roku, ale po dwóch latach zrezygnował, by skupić się na pracy misyjnej. Napisał traktaty o pokucie i spowiedzi, które stały się podręcznikami dla spowiedników.
W 1230 roku papież Grzegorz IX (papież w latach 1227–1241, znany z reform Kościoła) wezwał Rajmunda do Rzymu. Tam, jako papieski spowiednik i penitencjarz (penitencjarz to urzędnik kościelny zajmujący się sprawami pokuty i rozgrzeszenia), zebrał i uporządkował wszystkie dekrety papieskie z lat 1150–1234. Tak powstały Dekretały Grzegorza IX – monumentalny zbiór prawa kanonicznego, który obowiązywał w Kościele aż do XX wieku. To dzieło, znane jako „Liber Extra” (Księga Dodatkowa), było fundamentem prawa kościelnego, ułatwiającym sędziom i prawnikom dostęp do norm. Rajmund był też doradcą papieża w sprawach teologicznych i prawnych, co pokazuje, jak ważna była jego rola w Kurii Rzymskiej.
Po powrocie do Hiszpanii w 1236 roku, Rajmund skupił się na ewangelizacji. W tamtych czasach Półwysep Iberyjski był podzielony między chrześcijańskie królestwa a muzułmańskie emiraty (emiraty to muzułmańskie państwa rządzone przez emirów). Rajmund zakładał szkoły języka arabskiego i hebrajskiego, by lepiej docierać do Maurów (Maurami nazywano muzułmanów z Afryki Północnej, którzy panowali w Hiszpanii) i Żydów.
Wraz ze św. Piotrem Nolasco założył Zakon Mercedariuszy (Zakon Najświętszej Maryi Panny Odkupienia Niewolników, mercedariusze – zakon poświęcony wykupywaniu chrześcijańskich niewolników z rąk muzułmanów). Sam Rajmund wykupił setki jeńców podczas wypraw do Afryki Północnej. Jego misje podkreślały miłosierdzie Boże i dialog międzyreligijny.
Jedna z najsłynniejszych legend o św. Rajmundzie dotyczy jego pobytu na Majorce (wyspa należąca do Królestwa Aragonii). Król Jakub I Zdobywca prowadził tam rozpustne życie. Rajmund, jako jego spowiednik, napominał go, ale król nie chciał się zmienić. Gdy Rajmund postanowił wrócić do Barcelony, król zakazał kapitanom statków go zabierać. Wtedy święty rozpostarł swój dominikański płaszcz na falach morza, zrobił z laski maszt, a z różańca żagiel – i cudownie przepłynął 160 km po morzu Śródziemnym. Ta opowieść symbolizuje Bożą opatrzność i ufność w Boga.
Św. Rajmund dożył sędziwego wieku 100 lat. Zmarł 6 stycznia 1275 roku w Barcelonie, otoczony czcią braci dominikanów. Został kanonizowany w 1601 roku przez papieża Klemensa VIII. Jego relikwie spoczywają w katedrze w Barcelonie.
Jest patronem prawników kościelnych (kanonistów), studentów prawa, spowiedników i tych, którzy walczą z niewolą. W dzisiejszych czasach jego wstawiennictwo jest szczególnie cenne dla tych, którzy szukają sprawiedliwości i miłosierdzia w prawie.
Fot.: Wikimedia (Tommaso Dolabella, Św. Rajmund z Penyafort (1627))
