Leon XIV wobec innych papieży
Uroczystość „świętych Apostołów Piotra i Pawła” (29 czerwca) sięga swymi liturgicznymi korzeniami Kościoła starożytnego (III wiek). Nie wiemy jednak dokładnie, co sprawiło, że obydwaj Święci są czczeni tego samego dnia. Przez wieki uważano, że chodzi tu o datę ich wspólnej śmierci męczeńskiej. Dziś jesteśmy pewni tylko tego, że obydwaj zginęli za cesarza Nerona (zm. 68), po tajemniczym pożarze Rzymu w lipcu 64 roku. Mszał Rzymski (wersja polskojęzyczna) zamieszcza bardziej teologiczną notkę o związku między tymi wielkimi postaciami: „Piotr i Paweł obdarzeni różnymi darami zbudowali jeden Kościół Chrystusa”.
Tegoroczne, w dodatku niedzielne, obchody uroczystości odbywają się w klimacie niedawnego konklawe (7-8 maja). Ojciec Święty Leon XIV to z definicji prymatu papieskiego „Następca świętego Piotra”, ale od zawsze papieże musieli mieć także coś z ducha świętego Pawła, chodzi tu o prymat ewangelizacji (misji). I taki właśnie jest Leon XIV, którego mógłbym określić oryginalnie „Piotr naszych czasów o wyraźnym rysie Pawłowym”. Po dokładnie 50 dniach pontyfikatu Leona XIV stawiam pytanie: Którego z papieży on najczęściej wzmiankował, przywoływał bądź cytował?
Nim przedstawię wyniki, wysunę moją intuicyjną hipotezę roboczą: będzie to bez cienia wątpliwości Ojciec Święty Franciszek (2013-2025), aczkolwiek inni papieże (szczególnie z ostatnich dekad) nie byli z pewnością także pomijani.
Odnowiona strona internetowa Watykanu w rubryce „Magisterium” (Nauczanie) wyróżnia sześć grup tekstów papieża Leona XIV: 1) Anioł Pański/Regina coeli; 2) Audiencje (generalne); 3) Homilie; 4) Listy; 5) Orędzia i 6) Mowy.
W siedmiu REFLEKSJACH z okazji niedzielnej modlitwy „Anioł Pański/Regina coeli”, wygłaszanych w południe, Leon XIV trzykrotnie przywołał papieża Franciszka, dwa razy św. Jana Pawła II (1978-2005), a po jednym razie Benedykta XVI (2005-2013) i św. Grzegorza Wielkiego (590-604). Dnia 18 maja br. wypowiedział charakterystyczne słowa: „Podczas Mszy Świętej silnie odczuwam duchową obecność papieża Franciszka, który towarzyszy nam z Nieba”. Jeden raz został zacytowany św. Augustyn (354-430), który wprawdzie papieżem nie był, lecz biskupem Hippony (dziś Algieria), ale jego wielka teologia znajduje się u podstaw funkcjonowania powstałego w średniowieczu (1256) zakonu augustianów (OSA – Ordo Sancti Augustini, czyli Zakon Świętego Augustyna), którego członkiem jest także obecny Ojciec Święty (Robert Francis Prevost).
W siedmiu AUDIENCJACH GENERALNYCH, zwanych potocznie „katechezami środowymi”, Leon XIV dwukrotnie (aczkolwiek tylko czysto formalnie) przywołuje papieża Franciszka (stwierdza po prostu, że kontynuuje jego cykl tematyczny). Czterokrotnie został zacytowany św. Augustyn.
Watykańska strona internetowa obejmuje 13 HOMILII papieskich. Papież Franciszek został w nich wzmiankowany lub zacytowany 9 razy, Benedykt XVI i św. Paweł VI (1963-1978) – po 2 razy; Leon XIII (1878-1903), św. Leon I Wielki (440-461), bł. Jan Paweł I (1978), św. Jan Paweł II i św. Pius X (1903-1914) – po 1 razie; natomiast św. Augustyn – 5 razy.
Leon XIV podpisał 3 LISTY do specjalnych swoich legatów na uroczystości liturgiczne w Płocku, Rijece (Chorwacja) i Paray-le-Monial (Francja), w których przywołał po jednym razie (sukcesywnie): św. Jana Pawła II, Piusa XI (1922-1939) i Franciszka.
W 11 ORĘDZIACH Leon XIV aż 12 razy odniósł się do osoby i nauczania papieża Franciszka, 1 raz do św. Jana Pawła II; natomiast św. Augustyna zacytował 9 razy.
MOWY Leona XIV (w liczbie 41) odnoszą się aż 48 razy (wprost lub nie wprost) do papieża Franciszka, 9 razy do św. Jana Pawła II, 8 razy do św. Pawła VI, 7 razy do Leona XIII, po 3 razy do Piusa X i Benedykta XVI, 2 razy do św. Jana XXIII (1958-1963) i po 1 razie do Benedykta XIII (1724-1730, Sługa Boży), bł. Jana Pawła I, Piusa XI, Piusa XII (1939-1958, Czcigodny Sługa Boży) i Mikołaja V (1447-1455). Natomiast św. Augustyn został zacytowany 13 razy.
Sumując: w swoich wypowiedziach i dokumentach na przestrzeni pięćdziesięciu dni pontyfikatu Leon XIV najczęściej odwoływał się do papieża Franciszka – 75 razy. Spośród innych papieży liczne odniesienia były także do św. Jana Pawła II – 14 razy, św. Pawła VI i Leona XIII – po 8 razy oraz Benedykta XVI – 6 razy. Aż 32 razy został zacytowany św. Augustyn, wielki teolog starożytności, który jednak nie sprawował Urzędu Papieskiego.
Końcowy komentarz: obfite odwoływanie się do papieża Franciszka wynika w dużej mierze ze specyfiki historycznej, Leon XIV jest przecież jego bezpośrednim sukcesorem, kontynuującym choćby zaplanowane przez Poprzednika obchody Roku Jubileuszowego. Ale nie można zaprzeczyć, że na progu pontyfikatu Leona XIV wśród jego autorytetów pozostaje papież Franciszek; oczywiście, należy przypuszczać, że z biegiem miesięcy odniesienia do niego będą się zmniejszać. Próbę czasu wytrzymuje również autorytet św. Jana Pawła II (2. miejsce).
Z Bogiem!
(Hope)
