Jan Paweł II jako rekolekcjonista Europy
Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że jednym z najbardziej niezwykłych fenomenów pontyfikatu świętego Jana Pawła II (1920-2005) były jego pielgrzymki. Wprawdzie już papież Paweł VI (zm. 1978) zapoczątkował zagraniczne podróże apostolskie (Ziemia Święta – 1964; Indie – 1964; Nowy Jork – 1965; Fatima – 1967; Istambuł, Efez i Smyrna – 1967; Bogota – 1968; Genewa – 1969; Uganda – 1969; Azja Zachodnia, Oceania i Australia – 1970), to jednak dopiero Jan Paweł II dotarł z programową misją „utwierdzania braci w wierze” (por. Łk 22,32) naprawdę aż „po krańce ziemi” (por. Dz 1,8). Jego 104 zagraniczne pielgrzymki objęły wszystkie kontynenty i miały charakter niezapomnianych rekolekcji ewangelizacyjnych.
Osiem papieskich odwiedzin Polski (1979; 1983; 1987; 1991; 1995; 1997; 1999; 2002) stanowi niejako model takich rekolekcji, a teksty przemówień Jana Pawła II obejmują ponad tysiąc stronic. Rzućmy jednak okiem szerzej, na całe jego pielgrzymowanie do krajów europejskich, spośród których nie odwiedził on formalnie tylko naprawdę nielicznych, m.in. Rosji i Białorusi.
Jan Paweł II najczęściej, oczywiście, ewangelizował WŁOCHY, będąc ponad 140 razy poza Rzymem, a także odbywając ponad 300 wizytacji parafii rzymskich.
W dalszej kolejności Jan Paweł II najczęściej gościł we FRANCJI, mianowicie siedem razy (1980; 1983; 1986; 1988; 1996; 1997; 2004). HISZPANIĘ odwiedził pięć razy (1982; 1984; 1989; 1993; 2003). Centrum każdej z czterech pielgrzymek do PORTUGALII (1982; 1983; 1991; 2000) była Fatima.
NIEMCY (od 1990 r. zjednoczone) Jan Paweł II odwiedził trzy razy (1980; 1987; 1996). W Paderborn (22 czerwca 1996 r.) postawił tezę: „Bez wiary chrześcijańskiej Europie zabraknie duszy. My, chrześcijanie, jesteśmy powołani, by troszczyć się o ducha, który zjednoczy i ukształtuje Europę przyszłości”. Również po trzy razy Jan Paweł II był w AUSTRII (1983; 1988; 1998), SZWAJCARII (1982; 1984; 2004), CZECHACH (1990; 1995; 1997), aczkolwiek pierwszy raz była to jeszcze Czechosłowacja (podział na Czechy i Słowację nastąpił w 1993 r.); podobnie trzykrotnie Jan Paweł II odwiedził SŁOWACJĘ, za pierwszym razem była to Bratysława w Czechosłowacji (1990; 1995; 2003). Także trzykrotnie papież gościł w CHORWACJI (1994; 1998; 2003). Dwa razy natomiast był na WĘGRZECH (1991; 1996), w BOŚNI I HERCEGOWINIE (1997; 2003), SŁOWENII (1996; 1999) oraz na MALCIE (1990; 2001).
Pielgrzymując do krajów Beneluksu (HOLANDIA, LUKSEMBURG, BELGIA – 1985; sama BELGIA – 1995), Jan Paweł II zauważył w Eindhoven (11 maja 1985 r.): „Od XI wieku (…) żaden biskup Rzymu nie odwiedził Niderlandów”. Po jednym razie Jan Paweł II był także w LIECHTENSTEINIE (1985), IRLANDII (1979), WIELKIEJ BRYTANII (1982) i w krajach nordyckich (1989), a mianowicie NORWEGII, ISLANDII, FINLANDII, DANII i SZWECJI. Swoją homilię podczas Eucharystii sprawowanej w Oslo (1 czerwca 1989 r.) rozpoczął on słowami: „Po raz pierwszy w dziejach następca św. Piotra odprawia Eucharystię tutaj, w krajach Północy. Jestem głęboko wzruszony”. Kraje nadbałtyckie, a mianowicie LITWA, ŁOTWA i ESTONIA, gościły Jana Pawła II w 1993 r.
Nawiedzając UKRAINĘ (2001; niepodległość od 1991), Jan Paweł II mówił w Kijowie (23 czerwca 2001 r.): „Umiłowani Ukraińcy, od Doniecka po Lwów, od Charkowa po Odessę i Symferopol! W słowie «Ukraina» rozbrzmiewa echo wielkości waszej Ojczyzny, której dzieje świadczą o jej szczególnym powołaniu jako pogranicza i bramy między Wschodem i Zachodem”.
Jeden raz Jan Paweł II był w BUŁGARII (2002), RUMUNII (1999) i ALBANII, gdzie podczas jednodniowej pielgrzymki (25 kwietnia 1993 r.) przestrzegał przed ateizmem: „To, co wydarzyło się w Albanii, nie ma precedensów w historii. To prawda, że również w czasach cesarstwa rzymskiego dochodziło do brutalnych prześladowań chrześcijan: wówczas jednak było to działanie państwa, które w imię pogańskiej religii zwalczało wyznawców Ewangelii Chrystusa. Tutaj natomiast państwo próbowało unicestwić wszelkie przejawy religijności w imię radykalnego ateizmu, któremu nadało status powszechnego i totalitarnego systemu”.
Niełatwo było zorganizować wizytę papieską w GRECJI, zdominowanej niemal całkowicie przez prawosławie. Odwiedzając w końcu ten kraj (2001), w ramach jubileuszowego pielgrzymowania miejscami związanymi z historią zbawienia, Jan Paweł II złożył hołd nie tylko św. Pawłowi, ale także kulturze greckiej: „Wszyscy jesteśmy dłużnikami Grecji”.
Także pielgrzymka do TURCJI (1979), kraju płożonego zarówno w Europie, jak i w Azji, miała przede wszystkim charakter biblijny.
Z Bogiem!
(Hope)
