Z Ziemi Nurskiej
Dla polskiego chrześcijanina dzień 3 sierpnia ma ważne konotacje. To urodziny i dzień święceń kapłańskich Błogosławionego Prymasa Polski Kardynała Stefana Wyszyńskiego (1901-1981). Wspomniane święcenia odbyły się we Włocławku w 1924 roku; zresztą, tamtego roku, na wiosnę, miały miejsce także jego święcenia diakonatu (i subdiakonatu). Od 1924 roku ks. Stefan Wyszyński był więc inkardynowany do Diecezji Włocławskiej. Działo się to wszystko na ponad rok przed powstaniem Diecezji Łomżyńskiej (1925). Na ile jest więc on „nasz”, po prostu eklezjalnie łomżyński?
Stuletnia Diecezja Łomżyńska niemal w całości leży na Mazowszu, obszarze wokół środkowej Wisły i jej dopływów, głównie Narwi i wpadającego do niej Bugu (niegdyś myślano, że to Narew wpada do Bugu, a Bug do Wisły). Wiemy, że po rozbiciu dzielnicowym Mazowsze zostało włączone praktycznie do Korony Królestwa Polskiego dopiero w 1526 roku (a prawnie to nawet w 1529 roku), czyli 499 lat temu; dlatego cechuje je taka swoista odrębność. I wtedy właśnie utworzono na Mazowszu trzy województwa: rawskie, płockie i… mazowieckie. W skład tego ostatniego wchodziło 10 Ziem, które typowały odpowiednie liczby posłów na sejm, były to Ziemie: Czerska, Warszawska, Wiska, Wyszogrodzka, Zakroczymska, Ciechanowska, Łomżyńska, Różańska, Liwska i Nurska.
Jeśli postawimy teraz pytanie, które z tych pierwotnych Ziem (choćby częściowo) należą aktualnie do Diecezji Łomżyńskiej, to niejako uchwycimy mazowieckie barwy naszego Kościoła lokalnego. Jest tych Ziem pięć, spróbujmy je zatem teraz objąć myślą historyczną.
Ziemia Wiska, to np. Piątnica (Poduchowna), Grajewo, Jedwabne, Szczuczyn, Wąsosz i oczywiście Wizna.
Ziemia Łomżyńska, najobszerniejsza, to m.in. Kolno, Zambrów, Ostrołęka, Myszyniec i Łomża.
Ziemia Różańska to Różan i okolice.
Ziemia Ciechanowska obejmuje Chorzele i okolice.
Ziemia Nurska to Nur, ale także m.in. Andrzejewo, Czyżew, Długosiodło, Goworowo, Ostrów Mazowiecka, Wyszków i Zuzela.
Prymas Polski Stefan Kardynał Wyszyński urodził się w Zuzeli, w Ziemi Nurskiej. Był synem organisty Stanisława i jego żony Julianny z domu Karp. Miał starszą od siebie siostrę i młodszego brata oraz trzy inne siostry, spośród których ostatnia Zosia zmarła kilka dni po matce, żyjąc miesiąc, działo się to już w Andrzejewie, dokąd nieco wcześniej przeprowadzili się Wyszyńscy (1910). Tam właśnie młody Stefan przystąpił do pierwszej spowiedzi i pierwszej komunii świętej (1911) oraz przyjął sakrament bierzmowania z rąk biskupa płockiego Antoniego Juliana Nowowiejskiego (zm. 1941), dziś błogosławionego męczennika II wojny światowej. W Andrzejewie pojawiły się także pierwsze oznaki powołania kapłańskiego. Zuzela i Andrzejewo należały wówczas do Diecezji Płockiej.
Od 1912 roku Stefan Wyszyński uczył się w Gimnazjum im. Wojciecha Górskiego w Warszawie, aczkolwiek wskutek zawieruchy wojennej zdecydował się na kontynuowanie nauki w Łomży (Prywatna Szkoła Handlowa Męska, na przecięciu ulicy Sadowej z ulicą Dworną); są to lata 1915-1917, zamieszkiwał zaś wtedy na stancji przy ul. Krzywe Koło (na wysokości ul. Radzieckiej). W łomżyńskiej farze (dziś katedra) wykrystalizowało się do końca jego kapłańskie powołanie, stąd decyzja o wstąpieniu do seminarium duchownego we Włocławku. Łomża należała wówczas do Diecezji Augustowskiej czyli Sejneńskiej (granice diecezji pokrywały się z województwem augustowskim, a biskup rezydował w Sejnach), seminarium w Łomży dopiero się tworzyło (od 1919 roku).
Stefan Wyszyński w latach 1946-1948 był biskupem diecezjalnym lubelskim, a od 1948 roku arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim i warszawskim oraz Prymasem Polski (ponadto od 1953 roku kardynałem). Najbardziej ogólnie mógłbym go zdefiniować jako pasterza ucieleśniającego wzniośle prostą wiarę polskiego narodu. A myśląc o jubileuszu stulecia Diecezji Łomżyńskiej nie zawahałbym się nazwać tego wybitnego syna Ziemi Nurskiej, dorastającego także w samej Łomży, duchowym prekursorem naszego Kościoła lokalnego (partykularnego). Wszak wiara Ludu Bożego Diecezji Łomżyńskiej wydaje się mieć coś z jego prostoty i wzniosłości.
Z Bogiem!
(Hope)
