Świat Jana Pawła II
Kiedy w perspektywie „Dnia Papieskiego” chcemy skupić uwagę na świętym Janie Pawle II (1920-2005), to nie możemy ograniczać go tylko do ram Polski. Był on przecież papieżem Kościoła powszechnego odpowiedzialnym za głoszenie Ewangelii całemu światu. I charakterystyczne, że pod koniec swojego długiego pontyfikatu Ojciec Święty wydał pięć adhortacji apostolskich poświęconych poszczególnym kontynentom, odpowiednio: „Ecclesia in Africa” (1995; Kościół w Afryce); „Ecclesia in America” (1999, Kościół w Ameryce); „Ecclesia in Asia” (1999; Kościół w Azji); „Ecclesia in Oceania” (2001, Kościół w Oceanii) i „Ecclesia in Europa” (2003; Kościół w Europie). W tych dokumentach widzimy świat oczami Jana Pawła II, to jego diagnoza sytuacji przekazana niczym testament swoim następcom na urzędzie papieskim.
Czym jest Afryka? „Dzisiejszą Afrykę – zauważa Jan Paweł II – można porównać do owego człowieka, który schodził z Jerozolimy do Jerycha: wpadł on w ręce zbójców, którzy go obdarli, zadali mu rany i porzucili na pół umarłego (por. Łk 10,30-37). Afryka to kontynent, gdzie niezliczone ludzkie istoty – mężczyźni i kobiety, dzieci i młodzi – leżą jak gdyby porzucone przy drodze, chore, poranione, bezsilne, odepchnięte i opuszczone. Ludzie ci pilnie potrzebują dobrych samarytan, którzy pośpieszą im z pomocą” (n. 41).
Czym jest Ameryka? „O amerykańskiej fizjonomii religijnej – przypomina Jan Paweł II – zadecydowała ewangelizacja, która towarzyszyła płynącym z Europy ruchom migracyjnym. Przenikają ją chrześcijańskie wartości religijne, które – nawet jeśli nie zawsze są przeżywane w sposób koherentny, a nawet bywały niekiedy kwestionowane – mogą być uważane za pewnego rodzaju dziedzictwo wszystkich mieszkańców Ameryki, tych nawet, którzy wyraźnie się do nich nie przyznają” (n. 14).
Czym jest Azja? „Najbardziej uderzającą cechą tego kontynentu – podkreśla Jan Paweł II – jest zróżnicowanie jego ludów (…). Zdumiewa zarówno ogrom populacji Azji, jak i barwna mozaika jej licznych kultur, języków i tradycji, stanowiących istotną część historii i całego dziedzictwa ludzkiej rodziny. (…) Kościół żywi głęboki szacunek do tych tradycji i próbuje nawiązać szczery dialog z ich zwolennikami” (n. 6).
Czym jest Oceania? „Ludy Oceanii – zachwyca się Jan Paweł II – stanowią niepowtarzalną cząstkę ludności w niepowtarzalnym rejonie świata. Z geograficznego punktu widzenia, Oceania obejmuje Australię, liczne wyspy, wielkie i małe, oraz olbrzymie obszary wodne. Morze i ląd, woda i ziemia spotykają się ze sobą na niezliczone sposoby, często urzekając swym pięknem. Mimo geograficznie wielkich rozmiarów Oceanii jej ludność jest nieliczna i nieregularnie rozmieszczona; składa się na nią duża liczba rdzennych ludów i imigrantów” (n. 6). „Z jednej strony są to tradycyjne religie i kultury, z drugiej strony, aktualny proces sekularyzacji” (n. 20).
Czym jest Europa? „Tylu ludzi – diagnozuje Jan Paweł II – sprawia wrażenie, że są zdezorientowani, niepewni, pozbawieni nadziei” (n. 7). Uszczegóławiając to „gaśnięcie nadziei”, Ojciec Święty wspomina o „utracie pamięci i dziedzictwa chrześcijańskiego, któremu towarzyszy swego rodzaju praktyczny agnostycyzm i obojętność religijna, wywołująca u wielu Europejczyków wrażenie, że żyją bez duchowego zaplecza, niczym spadkobiercy, którzy roztrwonili dziedzictwo pozostawione im przez historię. Nie dziwią zatem zbytnio próby nadania Europie oblicza wykluczającego dziedzictwo religijne, a w szczególności głęboką duszę chrześcijańską, przez stanowienie praw dla tworzących ją ludów w oderwaniu od ich życiodajnego źródła, jakim jest chrześcijaństwo. Oczywiście na kontynencie europejskim nie brak cennych symboli chrześcijańskiej obecności, ale wraz z powolnym, stopniowo wkraczającym zeświecczeniem, powstaje niebezpieczeństwo, że staną się one jedynie pamiątkami przeszłości. Wielu ludzi nie potrafi już łączyć ewangelicznego przesłania z codziennym doświadczeniem, wzrasta trudność przeżywania osobistej wiary w Jezusa w takim kontekście społecznym i kulturowym, w którym chrześcijańska koncepcja życia jest stale wystawiana na próbę i zagrożona; w wielu sferach publicznych łatwiej jest deklarować się jako agnostycy, niż jako wierzący; odnosi się wrażenie, że niewiara jest czymś naturalnym, podczas gdy wiara wymaga uwierzytelnienia społecznego, które nie jest ani oczywiste, ani przewidywalne” (tamże).
W takiej perspektywie wciąż aktualne pozostają słowa Jana Pawła II wypowiedziane podczas inauguracji pontyfikatu w dniu 22 października 1978 roku: „Aprite, anzi, spalancate le porte a Cristo!” – Otwórzcie, otwórzcie na oścież drzwi Chrystusowi!
Z Bogiem!
(Hope)
Mail do Autora: hieronimkrystyn@wp.pl
