Ku maksymalizmowi duszpasterskiemu
Perspektywa Roku 2000 prowokowała pytanie o absolutną nowość nadchodzących czasów. Tymczasem Jan Paweł II w spokojnej refleksji wyjaśniał (2001), że Kościół nie potrzebuje nowego programu duszpasterskiego na trzecie tysiąclecie: „Program już istnieje: ten sam co zawsze, zawarty w Ewangelii i w żywej Tradycji, jest on skupiony w istocie rzeczy wokół samego Chrystusa, którego mamy poznawać, kochać i naśladować”. Należało tylko zadbać o to, by ten niezmienny program „znalazł wyraz we wskazaniach duszpasterskich dostosowanych do sytuacji każdej wspólnoty”. I właśnie dokładnie na tym polegała posługa pasterska biskupa Stanisława Józefa Stefanka TChr (1936-2020), którą pełnił w Diecezji Łomżyńskiej w latach 1996-2011.
Urodził się on na Lubelszczyźnie, w Majdanie Sobieszczańskim (wioska), 7 maja 1936 roku. Odbył formację zakonną w Towarzystwie Chrystusowym (chrystusowcy), składając wieczyste śluby zakonne w Poznaniu (1958) i przyjmując tam również niebawem święcenia kapłańskie (1959). Studiował teologię biblijną na Wydziale Teologicznym KUL, ale stopień doktora uzyskał w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (1980). Pełnił zarówno prestiżowe funkcje zakonne (wikariusz generalny, formator seminaryjny), jak również stanowiska akademickie, dochodząc do urzędu Dyrektura Instytutu Studiów nad Rodziną (w ramach ATK/UKSW). Został nominowany na biskupa pomocniczego Diecezji Szczecińsko-Kamieńskiej i przyjął święcenia 24 sierpnia 1980 roku z rąk (a)bpa Kazimierza Majdańskiego (zm. 2007). Biskupem łomżyńskim ogłoszono go 26 października 1996 roku, a ingres do katedry odbył 17 listopada tamtego roku; miał wtedy nieco ponad 60 lat. Był pierwszym łomżyńskim biskupem diecezjalnym, którego objął kan. 401 promulgowanego w 1983 roku nowego „Kodeksu Prawa Kanonicznego” (par. 1: „Biskup diecezjalny, który ukończył siedemdziesiąty piąty rok życia jest proszony o złożenie rezygnacji z zajmowanego urzędu na ręce papieża, który po rozważeniu wszystkich okoliczności podejmie decyzję”). Zmarł 9 lat później (17 stycznia 2020 roku) i został pochowany w lokalnej katedrze.
Bpa Stefanka kojarzymy na ogół z duszpasterstwem rodzin, był m.in. Przewodniczącym Komisji/Rady Episkopatu Polski ds. Rodziny, a także członkiem Papieskiej Rady ds. Rodziny. Od 2022 roku jego imię nosi założone przez niego Studium Życia Rodzinnego w Łomży. Ale jest to uproszczenie. Całą posługę pasterską bpa Stefanka trzeba ująć w jak najszerszej perspektywie, był bowiem głęboko świadomy wagi niemal wszystkich obszarów duszpasterstwa. A do tego dochodzi u niego jeszcze niezwykła cecha osobowości, by zauważyć i zapamiętać każdego bez wyjątku wiernego, duchownego bądź świeckiego.
Bp Stefanek dekretem z 24 czerwca 1998 roku wznowił ledwie zaczęty przez jego Poprzednika I Synod Diecezjalny. Obrady synodalne, w których brali udział nie tylko duchowni, ale i świeccy, zaowocowały podpisaniem (28 października 2005 roku) i publikacją książkową uchwał, które weszły w życie na Wielkanoc (16 kwietnia) kolejnego roku: „I Synod Diecezji Łomżyńskiej 1995-2005: prawo partykularne Kościoła Łomżyńskiego”, Łomża 2005 (ss. 336+8). Całość obejmowała 709 statutów synodalnych, pogrupowanych w 16 rozdziałów tematycznych. Wybitny polski prawnik kanonista ks. prof. Wojciech Góralski skomentował: „Z całokształtu uchwał końcowych przebija duża troska Ustawodawcy synodalnego o posoborową odnowę oraz ożywienie życia religijnego Ludu Bożego diecezji”. I chociaż duchowni, a jeszcze bardziej świeccy, nie przejęli się zbytnio recepcją I Synodu Diecezji Łomżyńskiej, to bp Stefanek niejako zyskał głęboką podstawę i szeroką perspektywę dla swojej posługi pasterskiej.
Ale, jak wiadomo, „diabeł tkwi w szczegółach”. Oto w 2011 roku pojawił się w Łomży zbiór „Zarządzenia posynodalne Biskupa Łomżyńskiego. Zarządzenia. Dekrety. Instrukcje. Statuty. Regulaminy”, ss. 331. To efekt pracy Komisji, która przygotowała bpowi Stefankowi projekty 13 zarządzeń, 10 dekretów, 8 instrukcji, 22 statutów i 13 regulaminów, a więc aktów prawnych wynikających z I Synodu Diecezjalnego. Trudno jednak nie zauważyć w publikacji zarówno błędu logicznego, jak i merytorycznego. Skoro w podtytule jest 5 kategorii dokumentów, to nie można tytułu całości zbudować przez odwołanie się tylko do jednego z nich; ponadto, wymienione w podtytule „zarządzenia” są faktycznie dekretami. Wszystko to pokazuje symbolicznie, że przy podejściu totalnym do duszpasterstwa diecezjalnego zawsze trzeba mieć obok siebie nie tylko wyselekcjonowanych ekspertów, ale również zastępy ludzi, duchownych i świeckich, chcących się zaangażować w funkcjonowanie Kościoła partykularnego.
W okresie posługi pasterskiej bpa Stefanka rozpoczęło działanie „Radio Nadzieja” (2001) wraz z agendami towarzyszącymi, w kościołach odczytywano katechezy dla dorosłych, rodziło się Muzeum Diecezjalne, coraz dynamiczniej funkcjonowała Bursa Szkolna Męska w części budynków seminaryjnych, nabierał rozpędu Festiwal Młodzieży w Płonce Kościelnej, tłumy dzieci pojawiały się w Ogrodach Biskupich 26 lipca itp. Dodajmy jeszcze, że u kresu jego posługi pasterskiej (2011) przygotowywało się w łomżyńskim Seminarium do kapłaństwa 68 kleryków. Natomiast w 2007 roku, czyli już po śmierci Jana Pawła II (2005) i entuzjastycznej pielgrzymce do Polski nowego papieża Benedykta XVI (2006), Diecezja Łomżyńska osiągnęła najwyższy wskaźnik dominicantes w XXI wieku – 49,4 %. To jest niejako taki ostatni punkt kulminacyjny w stuletniej Diecezji Łomżyńskiej.
Z Bogiem!
