Umieszczona na początku „Mszału Rzymskiego dla diecezji polskich” sekcja zatytułowana „Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza” jednoznacznie wskazuje, że Boże Narodzenie ustępuje rangą Wielkanocy. Nie ma zatem żadnego sensu spór o to, które z tych świąt są ważniejsze, bo sprawa pozostaje jasna. Ale może zacytujmy ten zapis dokładnie: „Po dorocznym obchodzie misterium paschalnego nic nie jest Kościołowi droższe, jak obchód wspomnienia Narodzenia Pańskiego i Jego pierwszych wystąpień. To dokonuje się w okresie Narodzenia” (n. 32).
Okres Narodzenia trwa od I Nieszporów Narodzenia Pańskiego, tj. wieczoru 24 grudnia, do niedzieli po Objawieniu Pańskim (6 stycznia), czyli do święta Chrztu Pańskiego włącznie (w tym roku 11 stycznia). Jest to w sumie na przełomie 2025 i 2026 roku18 dni i mniej więcej 6 godzin. W innych latach może być ten okres dłuższy bądź krótszy.
Uroczystość Narodzenia Pańskiego ma swoją oktawę, czyli 8 dni, do 1 stycznia włącznie. Aczkolwiek jest to oktawa niższej rangi niż ta związana z Wielkanocą. W Oktawie Wielkanocy wszystkie dni, tj. Poniedziałek Wielkanocny, Wtorek, Środa itd., są do siebie bliźniaczo podobne i nie mogą być przysłonięte żadną inną uroczystością (same są już uroczystością), o niższych rangą obchodach już nie wspominając. Np. gdyby w Oktawie Wielkanocnej przypadała uroczystość św. Wojciecha BM (23 kwietnia), to trzeba ją przenieść na pierwszy wolny dzień po zakończeniu tej Oktawy; z kolei np. święto (nie uroczystość!) św. Marka Ewangelisty (25 kwietnia) zniknie w ogóle z obchodów liturgicznych danego roku. Ba, piątek w Oktawie Wielkanocy traci automatycznie swój charakter pokutny i chrześcijanina nie obowiązuje wówczas wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych.
Wspomniana sekcja z „Mszału Rzymskiego” o kalendarzu liturgicznym prezentuje 13-punktową hierarchię wszystkich 365/6 dni w roku (n. 59). Miejsca 1-4 oznaczone są dodatkową cyfrą rzymską I, miejsca 5-9 to II, a miejsca 10-13 to III. Na czele, z numerem 1, znajduje się Paschalne Triduum Męki i Zmartwychwstania Pańskiego (czyli czas od Wielkiego Czwartku do Niedzieli Wielkanocnej włącznie). Natomiast „Dni w Oktawie Wielkanocy” okupują miejsce nr 2, obok jeszcze m.in. Uroczystości Narodzenia Pańskiego (25 grudnia) i Uroczystości Objawienia Pańskiego (6 stycznia), czyli dwóch ważnych dni z Okresu Narodzenia Pańskiego. Dla całości obrazu dodajmy jeszcze, że zamykająca Oktawę Narodzenia Pańskiego Uroczystość Świętej Bożej Rodzicieli Maryi (1 stycznia) znajduje się już na miejscu nr 3.
Oktawa Narodzenia Pańskiego jest wielobarwna. Obejmuje święto św. Szczepana, pierwszego Męczennika (26 grudnia), święto św. Jana, Apostoła i Ewangelisty (27 grudnia), święto Świętych Młodzianków (28 grudnia) i święto Świętej Rodziny (niedziela po Bożym Narodzeniu). Dni tej oktawy, poza pierwszym (25 grudnia) i ostatnim (1 stycznia), okupują we wspomnianej hierarchii obchodów dopiero miejsce nr 9. Jeśli zauważymy, że na tej pozycji znajdują się jeszcze dni Adwentu od 17 do 24 grudnia i dni powszednie w okresie Wielkiego Postu, to możemy w tak sugestywny sposób wyobrazić sobie ich rangę (są analogiczne do „święta”, ale nie do „uroczystości”!).
W Oktawie Narodzenia Pańskiego na pewno znajdzie się jeden lub dwa piątki. W tej drugiej sytuacji (dwa piątki, tak będzie w bieżącym 2026 roku) niepotrzebna jest… żadna dyspensa od wstrzemięźliwości mięsnej. Dlaczego? Bo dwa piątki w Oktawie Narodzenia Pańskiego mogą przypaść tylko w ten sposób, że pierwszy będzie 25 grudnia, drugi zaś 1 stycznia, a wtedy właśnie celebrowane są „uroczystości”, które automatycznie znoszą pokutny obowiązek powstrzymania się od pokarmów mięsnych. W sytuacji natomiast, gdy piątek zbiegnie się z innym dniem Oktawy Narodzenia Pańskiego, możliwa jest dyspensa biskupa (aczkolwiek jedynie z jakiejś ważnej i słusznej przyczyny).
Wreszcie, dni okresu Narodzenia Pańskiego od 2 stycznia do soboty po Objawieniu Pańskim (w 2026 roku do 10 stycznia) są umieszczone we wspomnianej hierarchii obchodów na miejscu nr 13, czyli ostatnim (obok m.in. dni powszednich Okresu Zwykłego), nie mają zatem jakiejś szczególnej rangi.
Z Bogiem!
