Marcel F. Lefebvre (1905-1991) to francuski arcybiskup, który założył „Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X”, po łacinie „Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X”. Stąd właśnie oficjalny skrót FSSPX. Członków i niejako sympatyków tego Bractwa nazywamy potocznie w Polsce „lefebrystami”. Natomiast święty papież Pius X (pontyfikat w latach 1903-1914) jest ich patronem (kanonizowany w 1954 roku).
Marcel Lefebvre został wyświęcony na kapłana diecezjalnego w Lille w 1929 roku. Niebawem podjął decyzję o wstąpieniu do „Zgromadzenia Ducha Świętego” i w 1934 roku złożył tam śluby zakonne. Był wykładowcą seminaryjnym, rektorem i misjonarzem. Na biskupa wyświęcono go w 1947 roku i objął wikariat apostolski w Dakarze (Senegal w Afryce), aby w 1955 roku zosta
jego pierwszym arcybiskupem. W 1962 roku (Senegal uzyskuje niepodległość) przez krótki czas był biskupem Tulle (Francja), gdyż niebawem został przełożonym generalnym swojego zakonu (lata 1962-1968). W tym okresie brał udział we wszystkich 4 sesjach Soboru Watykańskiego II (1962-1965), ale po jego zakończeniu coraz mocniej podkreślał, że doszło wówczas do niegodnych zaślubin Kościoła z modernizmem, czyli zerwania z Tradycją. Stał się odtąd najbardziej spektakularnym przeciwnikiem Vaticanum II i papieży posoborowych.
Abp Lefebvre założył w 1969 roku FSSPX, zrzeszające z biegiem czasu duchownych, osoby zakonne i wiernych świeckich, celem doświadczania wspólnoty na wzór zakonny, ale bez składania formalnych ślubów. Bractwo zostało zatwierdzone w 1970 roku przez biskupa Lozanny, Genewy i Fryburga (Szwajcaria), którym był Francois Charriere (1903-1983), czyli powstało ono na prawie diecezjalnym. Jednakże wizytacje watykańskie seminarium i wyświęcenie 12 księży celem zachowania tradycyjnego rytu Mszy Świętej skutkowało nałożeniem dnia 1 lipca 1976 roku na abpa Lefebvre`a suspensy (zawieszenia w czynnościach kapłańskich).
Kulminacja rozłamu nastąpiła 30 czerwca 1988 roku, kiedy abp Lefebvre (w towarzystwie bpa Antonia de Castro Mayera) wyświęcił bez zgody papieskiej 4 biskupów, którymi byli: Bernard Fellay (Szwajcar, przełożony generalny FSSPX w latach 1994-2018), Bernard Tissier de Mallerais (Francuz; zm. 2024), Richard Williamson (brytyjski konwertyta z anglikanizmu; wykluczony z FSSPX w 2012 roku; zm. 2025) i Alfonso de Galarreta (Hiszpan). Zgodnie z kodeksowym prawem kanonicznym (kan. 1382) wszyscy oni (konsekrujący i konsekrowani) zaciągnęli automatycznie (latae sententiae) karę ekskomuniki, potwierdzonej przez Watykan już następnego dnia. Wprawdzie papież Benedykt XVI zdjął te kary w styczniu 2009 roku, to jednak suspensy pozostały; FSSPX ma zatem do dzisiaj charakter schizmatycki.
Od 2018 roku Przełożonym Generalnym FSSPX jest zwykły ksiądz – Davide Pagliarani z Włoch (ur. 1970). Natomiast funkcję I Asystenta Generalnego sprawuje bp Galarreta; funkcję II Asystenta Generalnego – ks. Christian Bouchacourt (Francuz), funkcję I Radnego Generalnego – bp Fellay, a II Radnego Generalnego – ks. Franz Schmidberger (Niemiec). Źródła wewnętrzne sugerują ponad pół tysiąca księży tradycjonalistycznych w świecie.
W Polsce istnieją 4 przeoraty (Warszawa, Poznań, Gdynia i Kraków) oraz 36 innych kaplic, gdzie (częściej lub rzadziej) sprawowane są liturgie w dawnym rycie trydenckim dla bardzo nielicznych grup. Na terenie Diecezji Łomżyńskiej jest to Ostrołęka, kaplica pw. św. Michała Archanioła (ul. Astrowa 3).
Ostatnio o FSSPX zrobiło się głośno w mediach. Ożywiła się bowiem ich wymiana kontaktów i korespondencji z Watykanem. Otóż, „Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X” zapowiada na dzień 1 lipca br. konsekrację „dla dobra dusz” i w „wierności Tradycji” nowych biskupów (tzw. „biskupów pomocniczych Bractwa”). Do tematyki powrócimy.
Z Bogiem!
