19 marca Kościół obchodzi jedną z najważniejszych uroczystości maryjnych: uroczystość świętego Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny. Tego dnia wspominamy człowieka, którego Bóg wybrał na męża Maryi i ziemskiego opiekuna Jezusa Chrystusa. Święty Józef zajmuje wyjątkowe miejsce wśród wszystkich świętych – po Najświętszej Maryi Pannie jest on najbardziej czczony i stawiany na czele hagiografii Kościoła. Jego wspomnienie, obchodzone nawet w okresie Wielkiego Postu, podniesione jest do rangi uroczystości, co podkreśla jego szczególną godność.
Święty Józef pochodził z rodu króla Dawida, co miało kluczowe znaczenie dla spełnienia starotestamentalnych proroctw mesjańskich. Mieszkał w Nazarecie, małym miasteczku w Galilei, gdzie zarabiał na życie jako cieśla (po grecku „tekton” – rzemieślnik pracujący w drewnie, ale też budujący domy i narzędzia). Ewangelie przedstawiają go jako „męża sprawiedliwego” – człowieka prawdomównego, uczciwego, pracowitego, mądrego i głęboko wierzącego. Imię Józef pochodzi z hebrajskiego i oznacza „Bóg przydał” lub „niech Bóg doda” – co w jego życiu nabrało głębokiego sensu.
Najważniejsze momenty z życia świętego Józefa opisują Ewangelie św. Mateusza i św. Łukasza. Gdy zaręczony z Maryją dowiedział się o Jej ciąży, zanim zamieszkali razem, stanął przed wielką tajemnicą. Postanowił oddalić Ją potajemnie, nie chcąc narazić Jej na publiczne oskarżenie i hańbę. Wówczas we śnie ukazał mu się anioł Pański i powiedział: „Józefie, synu Dawida, nie bój się wziąć do siebie Maryi, twej Małżonki; albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęło. Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus” (Mt 1,20-21). Józef natychmiast posłuchał – przyjął Maryję do swego domu i wypełnił wszystkie nakazy prawa: nadał Dziecięciu imię Jezus, obrzezał Je ósmego dnia, przedstawił w świątyni jerozolimskiej i wykupił według zwyczaju.
Jego posłuszeństwo Bogu przejawiało się w kluczowych wydarzeniach: towarzyszył Maryi w podróży do Betlejem na spis ludności, gdzie Jezus przyszedł na świat w ubogiej stajni; chronił Świętą Rodzinę przed gniewem Heroda, uciekając z Nią i Dzieciątkiem do Egiptu; po śmierci Heroda wrócił do Nazaretu i tam, w codziennej pracy i modlitwie, wychowywał Jezusa. Ewangelie nie zapisują ani jednej wypowiedzi Józefa – milczy on słowem, ale mówi całym swoim życiem: wiernością, troską, cichą służbą i gotowością do poświęceń. Tradycja Kościoła podkreśla, że zmarł w obecności Jezusa i Maryi – dlatego od wieków wzywany jest jako patron dobrej śmierci.
Kult świętego Józefa rozwijał się stopniowo. W pierwszych wiekach Kościoła wspominano go skromnie, ale od średniowiecza zaczął zyskiwać na znaczeniu – wielbili go m.in. św. Bernard z Clairvaux, św. Tomasz z Akwinu, św. Teresa z Ávili (która nazywała go swoim wielkim orędownikiem i fundowała klasztory pod jego wezwaniem) oraz św. Jan Bosko (który stawiał go za wzór młodzieży rzemieślniczej). Kulminacją był XIX wiek: 8 grudnia 1870 roku papież błogosławiony Pius IX dekretem „Quemadmodum Deus” ogłosił świętego Józefa patronem Kościoła powszechnego, podnosząc jego święto do rangi uroczystości i prosząc o jego opiekę w trudnych czasach prześladowań Kościoła. W 2020 roku, w 150. rocznicę tego aktu, papież Franciszek ogłosił specjalny Rok Świętego Józefa (od 8 grudnia 2020 do 8 grudnia 2021) i wydał list apostolski „Patris corde” („Z ojcowskim sercem”), w którym opisał Józefa jako „ukochanego ojca”, „ojca czułości, posłuszeństwa i gościnności”, „ojca twórczej odwagi” i „robotnika zawsze w cieniu”. W 2021 roku papież dodał do litanii do świętego Józefa siedem nowych wezwań, m.in.: „Stróż Odkupiciela”, „Sługa Chrystusa”, „Wsparcie w trudnościach”, „Miłość ubogich”.
Dziś święty Józef jest patronem Kościoła powszechnego, ojców, rodzin chrześcijańskich, małżonków, robotników, rzemieślników, cieśli, uciekinierów, bezdomnych, sierot i – jak wspomniano – dobrej śmierci. Wzywa się go w trudnościach rodzinnych, w pracy, w poszukiwaniu pracy i w godzinie śmierci.
„Święty Józefie, Oblubieńcze Najświętszej Maryi Panny, módl się za nami.
Fot.: Wikipedia/Józef z Nazaretu (Józef i dzieciątko Jezus, obraz Guido Reniego)
